Trening wzroku dla siatkarzy i koszykarzy — śledzenie wielu obiektów naraz

Czego dowiesz się z tego artykułu:

• Czym jest zdolność śledzenia wielu obiektów naraz i dlaczego ma znaczenie w grach zespołowych
• Jak profesjonalne zespoły sportowe wykorzystują tę koncepcję w treningu
• Praktyczne ćwiczenia do wprowadzenia na treningu
• Co pokazują dotychczasowe badania, a czego jeszcze nie wiemy
• Jak połączyć to z widzeniem peryferyjnym

Czym jest śledzenie wielu obiektów naraz

Multiple object tracking (MOT) to zdolność jednoczesnego śledzenia wzrokiem kilku poruszających się obiektów, nie skupiając się bezpośrednio na żadnym z nich — dokładnie ta umiejętność, której koszykarz potrzebuje, żeby jednocześnie kontrolować pozycję kilku kolegów z drużyny i przeciwników podczas szybkiej akcji.

To zadanie testowane jest w laboratoriach za pomocą klasycznego paradygmatu, w którym uczestnik śledzi kilka identycznych, poruszających się kropek wśród innych, próbując nie stracić z oczu tych oznaczonych na starcie jako “cel”.

Jak profesjonalne zespoły wykorzystują tę koncepcję

Systemy treningowe oparte na trójwymiarowym śledzeniu wielu obiektów (3D-MOT) były testowane m.in. wśród zawodowych zespołów hokeja na lodzie w lidze NHL, wykazując poprawę wyników w tym konkretnym zadaniu wraz z treningiem u wszystkich testowanych zawodowych sportowców, niezależnie od dyscypliny. Ciekawa obserwacja z tych badań: pozycja, w jakiej zawodnicy wykonywali test (stojąc czy siedząc), miała wpływ na wynik — zespół testowany w pozycji stojącej wypadł gorzej niż zespoły testowane siedząc, co sugeruje, że nawet pozornie drobne szczegóły protokołu testowego mają znaczenie.

Praktyczne ćwiczenia do wprowadzenia na treningu

1. Śledzenie 2-3 piłek jednocześnie rzucanych przez różne osoby z różnych stron, bez odrywania wzroku od centralnego punktu.
2. Gra w “namierz kolor” — kilku zawodników w różnych kolorowych koszulkach porusza się po boisku, trenujący musi śledzić wzrokiem wyznaczone 2-3 osoby, ignorując pozostałych.
3. Ćwiczenia z jednoczesnym kozłowaniem i obserwacją otoczenia — zawodnik prowadzi piłkę, patrząc przed siebie, a trener wskazuje losowo, ilu graczy w danym momencie znajduje się po jego prawej, a ilu po lewej stronie boiska.
4. Small-sided games ze zwiększoną liczbą graczy — naturalnie zwiększają wymagania wobec zdolności śledzenia wielu obiektów naraz w realnych warunkach gry.

Co pokazują dotychczasowe badania, a czego jeszcze nie wiemy

Badania pokazują, że wynik w zadaniach MOT poprawia się wraz z treningiem i koreluje z poziomem sportowym u niektórych grup zawodników — ale, podobnie jak w przypadku innych form treningu percepcyjnego opisywanych w tym klastrze, wciąż nie ma jednoznacznej pewności, na ile poprawa w laboratoryjnym zadaniu MOT przekłada się bezpośrednio na wynik w realnym meczu, a na ile to raczej wskaźnik ogólnych zdolności percepcyjnych, które i tak posiadają sportowcy najwyższego poziomu.

Jak połączyć to z widzeniem peryferyjnym

Śledzenie wielu obiektów i widzenie peryferyjne, opisane w artykule Widzenie peryferyjne w grach zespołowych, to powiązane, ale nie identyczne zdolności — MOT dotyczy śledzenia konkretnych, wybranych obiektów, podczas gdy widzenie peryferyjne dotyczy ogólnej świadomości sytuacyjnej poza centralnym punktem wzroku. Dobry trening percepcyjny w grach zespołowych łączy oba elementy, nie skupia się wyłącznie na jednym.

Podsumowanie

Zdolność śledzenia wielu poruszających się obiektów naraz to realna, mierzalna umiejętność wykorzystywana w treningu profesjonalnych zespołów sportowych — z obiecującymi, choć wciąż rozwijającymi się dowodami na jej trenowalność i znaczenie dla gry zespołowej.

Artykuł oparto na źródłach naukowych i badaniach.